Wekî gelekî ku tîbûna azadiyê heye, Kurd ji nan û avê bêtir hewceyê avakirina komînê ne. Ji ber vê yekê, eşkere ye ku divê hemî hewldan çarçoveya komînê zêde û kûrtir bikin. Kurdistan li bendêye bibe "welatê komînan". Ji bo bidestxistina vê yekê, divê erkê me hemûyan be ku em hewl bidin, bixebitin, perwerde bikin û xwe perwerde bikin, û xwêdanê bidin.
Civakîbûn ligel çêbûna mirovahiyê pêş dikeve. Gava ku mirovbûn dest pê dike, civakîbûn jî dest pê dike. Ji ber vê yekê, civakîbûn şertek ji bo hebûna mirovan e. Çiqas êrîşî civakîbûnê were kirin, çiqas xweperestî were xurtkirin û nirxên civakî werin hedefgirtin, û çiqas hêzên serdest ji bo berjewendiya xwe hewl bidin ku nirxên civakî bi tepisînin, şansê serkeftinê tune. Jiholêrakirina wan tê wateya jiholêrakirina mirovahiyê. Encam pêşveçûna berevajî ya mirovahiyê ye, ango mirov dest pê dikin bibin heywan.
Sîstema dewletparêz bi mirovahî û civakîbûnê ve girêdayî ye. Ji ber ku hebûna xwe ji îstismarkirina civakê digire. Ger bingehên îstismar, desteserkirin û diziyê tunebûn, ew ê jî mehkûm bibûya. Ji ber vê yekê, çi bike bila bike, ew xwedî hêza derbasbûna nirxên civakî nine.
Civakîbûn ne tenê bi hevre jiyankirin e. Ji vê perspektîfê ve, gelek heywan jî dikarin wekî civakî werin hesibandin, ji ber ku ji bilî mirovan gelek zindiyên din jî hene ku di keriyan de dijîn. Civakîbûn bingeha yekîtiya derûnî, civakî, siyasî, exlaqî, wijdanî û aborî ye ji bilî yekîtiya fîzîkî ya mirovan. Ev taybetmendiyên civakê ne, û her weha taybetmendiyên mirovan in.
Komunalîte jiyana hevpar nîşan dide, û komîn form û formata vê jiyanê ye. Ew şêwazek jiyanê ye ku civak bi dilxwazî di hundurê xwe de dijî û rêxistin dike, nirxên demokratîk û exlaqî bêyî ku li ser dewletê be, bêyî ku bibe girêdayî an jî girêdayî wê û bi bûyîna mijarek li derveyî dewletê vedihewîne.
Komîn ne tenê li ser xwedîtiya hevpar û jiyana aborî ye. Ew bi demokrasî û azadiyê ve hatiye avakirin. Ji ber ku Marksîzm li ser vê prensîbê ye, wê bi berdewamî pêşketinên teknolojîk hedef girtiye. Lêbelê, pêşketinên teknolojîk ên bilind refaha civakî misoger nakin. Bi heman awayî, heke pirsgirêkên aborî werin çareser kirin lê pirsgirêka demokrasî û azadiyê çareser nebe, ew bêwate ye. Sosyalîzma pêkhatî ev yek di pratîkê de ceriband, lê ji ber ku ew ne li ser têgeha demokrasî û azadiyê bû, ew nikarîbû ji hilweşîna xwe bireve. Ev rêbaz di çareserkirina pirsgirêkên demokrasî, edalet û azadiyê de têk çû. Dewletên netewe jî heman rêbaz ceribandin, lê pirsgirêka azadiyê çareser nebû.
Bê guman, pêşketinên teknolojîk û geşbûna aborî ji bo jiyana civakî pir girîng in. Lêbelê, nepêşveçûna li ser bingeha demokrasî û azadiyê guhertoyek din a koletiyê ye. Tiştê ku em li vir pê re rû bi rû dimînin ev e ku komîn tijî demokrasî, edalet û azadiyê ne. Her xebatek dilxwazî ku ji hêla kesan û komînan ve tê kirin, ku ji hêla prensîbên demokratîk û azad ve têne rêve birin, civak û kesan pêş dixe û azad dike. Taybetmendiyek din a sereke xwerêveberî ye. Komîn xwe li derveyî dewletê (sîstema koletiyê) birêve dibin, bêyî ku di bin zextek derveyî de bin, û bêyî ku hewcedariyên wan ji hêla kesekî din ve werin destnîşankirin. Kes, di encamê de, hewcedariyên xwe pêk tînin û di nav van komînan de dixebitin. Bi awayekî, kes xwe-rastkirina xwe di nav komînan de pêk tînin.
Her komînek ku di çarçoveya hemû taybetmendiyên civakî yên hêja û erênî de pêş dikeve, dê başiya civakê bide pêşiyê, û komîn dê bibin navenda çareserkirina pirsgirêkan. Ew di heman demê de rêya xilasbûnê ji kontrola hêzên serdest e ku bi hezaran salan civakê bindest kirine. Azadî ji nebûna kontrol, zordarî û êrîşkariya hêzên serdest tê ku bi dizîna ji civakê desthilatdariya bêsînor bi dest xistine. Di civakê de her gav meylek ber bi azadiyê ve heye, tenê li benda rakirina astengiyên di rêya wê de ye. Ev, bi serê xwe, tê wateya şoreşê.
Ji bilî komînan, rêyek din ji bo avakirina civakek demokratîk tune. Eger rizgarî û demokratîkbûn tê xwestin, avakirina komînan rasterast li ser bingeha rêxistina gel girîng e. Di dîrokê de, "avakirina dewletê", ku wekî amûrek rizgariyê tê dîtin, ji bilî koletiyê tiştekî din nayne. Netew-dewleta ku tê nîqaşkirin ji bo bindestan ji qirkirinê û ji bo zordaran nasnameyek çêkirî û bindest temsîl dike. Wekî gelekî ku tîbûna azadiyê heye, Kurd ji nan û avê bêtir hewceyê avakirina komînê ne. Ji ber vê yekê, eşkere ye ku divê hemî hewldan çarçoveya komînê zêde û kûrtir bikin. Kurdistan li bendêye bibe "welatê komînan". Ji bo bidestxistina vê yekê, divê erkê me hemûyan be ku em hewl bidin, bixebitin, perwerde bikin û xwe perwerde bikin, û xwêdanê bidin.