HEMÛ NÛÇE
Hinek peyv hene, mûyên laşê mirovan dikin şûjin, lê mixabin di vê serdemê de pir birehetî ji devên me derdikevin. Yek ji van peyvên erjeng û berhema sîstema dewletparêz jî qirkirin e!
Em di rojberên Pêngava 15’ê Tebaxê de ne. Li ser vê pêngava dîrokî gelek nirxandin hatin kirin û pênaseyên curbecur pêş ketin. Mirov dikare bêje yek ji pênaseyên herî rast, “hilweşandina qereqolên di mejiyan de” ye. Lewre di dîroka Kurd û Kurdistanê de Pêngava 15’ê Tebaxê ji gelek aliyan ve mîlad e. Kurd û Kurdistan ji aliyê dagirkeran ve hatibûn perçiqandin, li Dersimê bi destê tunc pelixîbûn; li Agiriyê kiribûn gorê û beton kiribûn. Kurd, miriyên li serpiyan bûn; Kurdistan jî bûbû heps û gora servekirî. Jiyaneke bêrûmet li Kurdan hatibû ferzkirin. Qereqolên dagirkeran di mejiyên me de hatibûn bilindkirin. Cendermeyekî beredayî, dikarî bû bêçek, biçe gundekî, hemû zilamên gund bide pêşiya, bi sed heqaretê wan bike binçavan. Kurd ziravqetî bûbûn, ne dikarin û ne diwêrîn serî hildin…
Sê welatên mirov hene; a ku mirov li ser çêdibe ax e, a ku mirov jê çêdibe dayîk e, a ku mirov pê çêdibe çand e.
Welat cîhê ku mirov bi her awayî di nava ewlehiyêde ye. Li vê derê dema ku mirov di hêla rastîyê de mêzedike dibîne ku, ev hersê hevdu temam dikin. Tu mirov bêyî ax nabe û ne pêkane. Ax dike jîyana mirov, civak û çand. Kes, civak û çand li derveyî axê girtina dest û pênase kirin wê her kêm be.
Tê gotin ku “erdnîgarî qeder e.” Erdnîgariya me ji ber ku ji gelek aliyan ve navenda cîhanê ye; tu bixwazî-nexwazî, têkilî, nakokî, berjewendî, hevsengî û hwd. jî li vir tên sazkirin. Li ser xakeke ev qasî dibe zemîna têkiliyên qirêj, şerên neheq, hesabên bêyom; gelekî ev qasî paqij, şopdarê têkoşîneke mafdar û mirovhez; belkî jî henekeke “xwedayan” e.
Di gerdûnê de her tişt demeke xwe ya diyar heye. Çêbûna însan di zemanekî diyar û mekanekî diyar de temam dibe. Zeman, mekan û însan di nav çerxekê de hev bandor dikin. Xelekeke felsefî wiha temam dibe, çerxa dem û dewran wiha dizivire. Çêbûn, pêkhatin, heyîn, hebûn wiha temam dibin.
Hebûna çandî bi ziman gengaz e. Di vê mijarê de ziman, hêmanekî herî giring e. Ger zimanê dayîkê tê qedexekirin, ev nijadkujiya (jenosîd) çandî ye… Ji nijadkujiya fîzîkî xeternaktir e. Ma bila Kurd tune bibin? Ger ev wiha bidome, wê Kurd bihelin û biçin. Ma emê nikaribin zimanê dayîka xwe bixwazin? Ger ez dê nikaribim bi zimanê xwe yê zikmakî biaxivim, ger dê zarokên min nikaribin hînî zimanê xwe yê dayikê bibin, ma wê demê çi wateya jiyana min dimîne?
Jinê, weke hemû afirînerên çandî û civakî bi hebûnê xwe hîma civakê daniye û di serboriya jiyanê ya mirovahiyê de xwediyê cihekî taybet e. Rûxmê vê di dîroka ku weke dayika hemû zanistan tê pênasekirin de cih negirtiye. Bi taybetî di dîroka dewletî, ango di dîroka şaristaniyê de tune hatiye hesibandin. Weke Serokatî dibêje, deshilatdaran ji bo ku deshilatdariya xwe teqez bikin di serî de koletî li ser jinê ferz kirine.
Her mirov di şertên asayî de pîşeya xwe pêktîne. Ku karker be karker e, hunermend be hunermend e an jî sîyasetmedar be karê polîtîkayê dike. Lê ev asayîbûna jiyanê di nav gelê Kurd de li gor cîhanê nameşe. Li Kurdistanê karek an jî tenê peywirek hemwelatiyan tune ye. Tu karker, hunermend an siyasetmedar bî divê tu şerker, Şoreşger û têkoşer bî…
Mêtingehî ya Kurdistanê naşibe mêtingehî û bindestiyê li welatên din. Welatê dergûşa pêşketina mirovbûnê bû ji bo berjewendî û domandina dewletên xwe ji împaratoriyan, netew-dewletan û hêzên hegemon re herdem bûye amûra kirîn, firotin û peymanên aşitî û şer kirinê.
Serpêhatiya dîroka mirovahiyê û şaristaniyê tê zanîn, bi avakirin û înşakirina dewlet û arîstokrasiyê re çîn, bajar, kapîtal (wek sermaye an jî danehev) û serweriya mêr xwe di pergalkirinê de hakîm kir. Her ku çû jî mirovahî paşve çû, her çiqasî pergal û rêbazên ku dane meşandinê wek pêşketin û refaha mirovahiyê bê destgirtin jî ev ji bîlî xapandin, berovajîkirinê cuda ne tiştekî dine yê û ji heqîqetê reve.